2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı Resmî Gazete'de: öncelik dijital güvenlik, veri yönetimi ve yapay zekâ destekli karar mekanizmalarında
19 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 2020-2023 planının süresinin dolduğunu ve 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı'nın hazırlandığını duyurdu. Genelge dijital güvenliği, akıllı şehir dönüşümünü, veri yönetimini ve yapay zekâ destekli karar mekanizmalarını öncelik olarak sayıyor; 449 sayfalık plan metni bakanlığın portalında erişime açıldı.
Genelge 2026/11: 2020-2023 planının süresi doldu, 2030 planı hazırlandı ve portalda yayımlanacak
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2026/11, 18 Eylül 2026 tarihini taşıyor; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla 19 Eylül 2026 Cumartesi günü 33375 sayılı Resmî Gazete'de basıldı ve o sayının dizinindeki tek genelge.
Genelge, 2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı'nın uygulama süresinin sona erdiğini belirtiyor; önceki planı şehirlerin dijital dönüşümüne bütüncül bakış getiren, mükerrer yatırımı önleyen ve birlikte çalışabilir sistemler kuran bir çerçeve olarak tarif ediyor. Yeni plan, bilgi ve iletişim teknolojilerinin şehir hayatını hızla değiştirdiği tespitiyle ve "İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya" vizyonuyla hazırlanmış. Genelge yürürlük ifadesi kullanmıyor; planın hazırlandığını ve akillisehirler.csb.gov.tr adresinde yayımlanacağını duyuruyor, kapsamdaki kurumlardan görevlerini titizlikle yerine getirmelerini istiyor.
Öncelikler iki katmanda sıralanıyor; 449 sayfalık planda 4 amaç, 8 hedef ve 32 eylem var
Genelge önce şehirlerden kırsal bölgelere kadar her alanda dijital güvenlik tedbirlerinin en üst düzeyde tutulmasını istiyor; sonra her şeyden önce akıllı şehir dönüşümüne, veri yönetimine ve yapay zekâ destekli karar alma mekanizmalarına, ardından hizmet entegrasyonuna ve dijital şehir yönetimine öncelik veriyor. Plan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda; kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının katkısıyla hazırlandı. Bakanlığın portalı plan dönemini 2026-2030 olarak veriyor ve aynı beş öncelik alanını listeliyor.
Portalda erişime açılan 449 sayfalık plan belgesi 4 stratejik amaç ve 8 stratejik hedef üzerine kurulu: sürdürülebilirlik, yerel uyum, kalkınma ve refah; dirençlilik, dönüşüm ve yaşanabilirlik; dijitalleşme, çevre ve insan odaklılık; jeopolitik liderlik ve uluslararası ilişkiler. Eylem listesi, şehirlere özgü yerel stratejilerden (Eylem 1) planın izleme ve değerlendirmesine (Eylem 32) kadar 32 eylem içeriyor. Plan, 2020-2023 planında 16 akıllı şehir bileşeni ve 26 eylem tanımlandığını, 2030 planının aynı yapıyı temel aldığını belirtiyor.
Teknoloji şirketlerini ilgilendiren eylemler: yapay zekâ pilotları, veri platformları, yerli teknoloji ve girişim desteği
Plan belgesine göre Eylem 9, trafik, enerji, atık, su ve güvenlik gibi akıllı şehir hizmetlerinde yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırmayı hedefliyor: seçilen şehirlerde pilot projeler, makine öğrenmesi ve büyük veri analitiğinin daha geniş kullanımı, büyük dil modeli tabanlı uygulamaların değerlendirilmesi. Sorumlu kurum bakanlığın Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü; ilgili kurumlar arasında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK, yerel yönetimler ve özel sektör sayılıyor; eylem Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) ile koordineli yürütülecek. Veri tarafında Eylem 10 Ulusal Nesnelerin İnterneti Platformu ile Akıllı Şehir Büyük Veri Platformu'nu, Eylem 16 Ulusal Akıllı Şehir Açık Veri Platformu'nu, Eylem 20 ise açık kaynak sistemleri öngörüyor.
Eylem 18 yerli ve millî akıllı şehir teknolojilerini hedefliyor; yerel firmalara, girişimcilere ve start-up'lara mali teşvik, eğitim programları ve altyapıyla destek planlıyor. Sorumlular arasında Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü ile KOSGEB) ve bakanlığın CBS Genel Müdürlüğü var. Eylem 19 ise akıllı şehir teknoloji kümelenmeleri kurarak girişimciliği desteklemeyi öngörüyor: mali yardım, eğitim, mentorluk ya da altyapı desteği, akıllı şehir start-up'ları için ayrı bir mali destek paketi ve 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi ile koordinasyon.
Kapsam ülke geneli; bütçe, takvim, pilot şehirler ve başvuru mekanizması kaynaklarda yok
Haber bütünüyle Türkiye'ye ait. Genelge tüm ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimleri kapsıyor, şehirlerden kırsal kesimlere kadar ülke genelini hedefliyor; kurumlardan yenilikçi, çevre dostu ve kapsayıcı projeler istiyor. Plan belgesi İstanbul, Sakarya, Bursa, Malatya, Konya, Nevşehir ve Kırıkkale'yi kendi akıllı şehir stratejisine sahip şehirler olarak sayıyor. Cumhurbaşkanlığı sunuş yazısı yaklaşımı insan odaklı olarak tarif ediyor: insan onuru, mahremiyet, adalet ve kamu yararı temel ilke; 2030 planı yeni bir başlangıç değil, olgunlaşan bir sürecin yeni evresi.
Kaynakların söylemedikleri de var. Genelgede ve planın açılan bölümlerinde bütçe, finansman tutarı ya da kaynağı yok. Eylem bazında takvim yok; tek dönem 2026-2030. Eylem 9'daki pilotların hangi şehirlerde yapılacağı belirtilmiyor. Özel şirketler ya da start-up'lar için ihale, alım ya da başvuru mekanizması tarif edilmiyor; Eylem 19'daki mali destek paketi tutarı, tarihi ve uygunluk ölçütü olmayan planlanmış bir adım. Uymayan kurumlar için yaptırım yok; genelge bir kanun değil. Bu yazı planın yapısına ve sınırlı sayıda eylem sayfasına dayanıyor; sayısal hedef aktarılmıyor.
UNALSOFT açısı
Bizim okumamız şu: belediyelere ve kamuya çözüm sunan yazılım, veri ve IoT firmaları için plan, hangi kurumun hangi eylemden sorumlu olduğunu ve özel sektörün nerede ilgili kurum olarak anıldığını gösteren bir harita; açık veri ve açık kaynak vurgusu hizmet tasarımının yönünü de belli ediyor. Böyle bir KOBİ için başlangıç noktası erişilebilir, hızlı ve güvenli bir dijital vitrin ile veri odaklı hizmet tasarımı; web tasarım ve dijital dönüşüm çalışmalarımızda çerçeve bu. Kaynaklarda başvuru mekanizması, teşvik tutarı ya da takvim yok; planlanan destekleri kesinleşmiş bir program gibi okumak yanıltıcı olur.
Belediyelere ve kamuya çözüm sunan işletmenizin dijital vitrini plan dönemine hazır mı?
Erişilebilir, hızlı ve güvenli bir web altyapısını ve veri odaklı hizmet tasarımını birlikte planlayalım. Kısa bir görüşme başlamak için yeterli.