New Mexico jürisi, Meta'nın veri açıklamalarını 43,9 milyon kez yanıltıcı buldu
New Mexico'da bir jüri 25 Eylül 2026'da, Facebook ve Meta'nın kamuya açık 29 ifadesinden 26'sını eyaletin tüketici koruma yasası kapsamında yanıltıcı saydı. İhlaller tek tek değil, her ifadenin ulaştığı kitleye göre sayıldı; karar formundaki toplam 43.899.720. Ceza tutarını jüri değil hâkim belirleyecek.
İki haftalık duruşmanın sonunda 26 ifade yanıltıcı sayıldı
Kararı Fortune 26 Eylül 2026'da 10.25 ET'de, PPC Land aynı gün duyurdu; jürinin kararı 25 Eylül'de açıklanmıştı. Dava, New Mexico'nun Santa Fe İlçesi Birinci Yargı Bölgesi Mahkemesi'nde D-101-CV-2021-00132 numarasıyla, Hâkim Francis Mathew'in başkanlığında görüldü. Fortune'a göre duruşma iki hafta sürdü. Jüri; şirketin verileri nasıl topladığı, koruduğu ve paylaştığı, nefret söylemi, yanlış bilgi, siyasetçileri ilgilendiren içerik denetimi ve Cambridge Analytica sonrası uygulama geliştirici incelemeleri başlıklarındaki 29 kamuya açık ifadeyi değerlendirdi, 26'sını yanıltıcı buldu.
PPC Land'e göre reddedilen üç ifade şunlar: Anna Stepanov'un zararlı içeriklerin kaldırılmasına dair açıklamasının iki ayrı örneği ve Nick Clegg'in Ağustos 2022 tarihli, doğruluk kontrolü ortaklarına ilişkin açıklaması. Fortune, jürinin COVID-19 yanlış bilgisi dahil zararlı içeriklerin kaldırılmasıyla ilgili asılsız iddialar bakımından da Facebook'u sorumlu tutmadığını yazıyor. Aynı tarihi ve 43,9 milyonluk rakamı New Mexico Adalet Bakanlığı'nın basın açıklaması, Santa Fe New Mexican da bildiriyor; Santa Fe New Mexican kararı eyaletin Meta'ya karşı ikinci mahkeme galibiyeti olarak tanımlıyor.
İhlal sayısı erişimden çıkıyor, toplamda iki farklı rakam var
İfadeler beş bölüme ayrılmıştı: veri kontrolü 6, yanlış bilgi 4, nefret söylemi 6, siyasetçilerle ilgili içerik denetimi 3, Cambridge Analytica ve uygulama geliştirici denetimleri 10. En ağır yük son bölümde: 18.146.592 ihlal, yani toplamın yüzde 41,3'ü. Büyüklüğü açıklayan şey sayım yöntemi. PPC Land'e göre kitle iletişim araçlarıyla yayılan her ifade 2.100.000, Facebook'un kendi kanallarından yayımlanan her ifade 1.386.648 ihlal sayıldı. Toplamda iki kayıt örtüşmüyor: aynı habere göre karar formunda 43.899.720, eyaletin kendi duyurusunda 43.899.725 yazıyor. Aradaki beş ihlallik fark uzlaştırılmış değil.
İhlaller yazarlarına göre de dağıtıldı. PPC Land'in dökümünde Mark Zuckerberg'e ait 14 ifade 24.406.536 ihlalle toplamın yüzde 55,6'sını oluşturuyor. Sheryl Sandberg'in 6 ifadesi 11.173.296, Facebook'un kurumsal olarak yaptığı 4 ifade 5.546.592, Nick Clegg'in tek ifadesi 1.386.648, Ime Archibong'un tek ifadesi yine 1.386.648 ihlale karşılık geliyor. Tarih aralığı da geniş: aynı döküm ifadeleri 24 Mayıs 2010 ile 16 Ağustos 2022 arasına yerleştiriyor, karar da bu aralıktaki beyanları kapsıyor.
Tavan iki yayında farklı çerçeveleniyor, tutarı hâkim yazacak
Para tarafı henüz belirsiz. PPC Land, kasıtlı ihlal başına yasal üst sınırın 5.000 dolar olduğunu ve tavanın yaklaşık 219,5 milyar dolara çıktığını yazıyor. Fortune ise aynı tavanı 200 milyar doların üzerinde diye yuvarlıyor ve temyize gidilmesi hâlinde faizin eklenebileceğini belirtiyor; iki yayın aynı tavanı farklı hassasiyette veriyor. Tutarı jüri değil Hâkim Mathew belirleyecek. Fortune ceza duruşmasının 1 Ekim'de olduğunu bildiriyor, PPC Land ise hâkimin hem ceza miktarı hem ihtiyati tedbir için ek oturumlar planlayacağını, Başsavcı Raul Torrez'in azami cezayı istediğini ve kararın haftalar içinde beklendiğini yazıyor. Hükmedilecek para eyaletin kamu okullarına gidiyor.
Davanın kökeni, üçüncü taraf bir kişilik testinin dünya genelinde yaklaşık 87 milyon profili toplayıp veriyi bugün kapanmış olan Cambridge Analytica'ya aktarmasına dayanıyor; Fortune şirketin müşterileri arasında 2016 Trump kampanyasının bulunduğunu hatırlatıyor. New Mexico 350 binden fazla eyalet sakininin etkilendiğini tahmin ediyor ve Cambridge Analytica için 459,29 milyon dolarlık pay içeren çok eyaletli uzlaşmaya katılmamıştı. Meta sözcüsü Alex Burgos'un Fortune'a verdiği yanıt net: "We disagree with the verdict", yani karara katılmıyorlar. Burgos, şirketin sicilini çarpıtma çabası olarak nitelediği girişimlere karşı kendilerini savunmayı sürdüreceklerini de ekledi. PPC Land'e göre şirket ayrıca platformlarını ifade özgürlüğü alanı olarak tanımladı ve bunları yönetme konusundaki Birinci Ek Madde hakkını öne sürdü; önceki kararları temyiz ederken 1,8 milyar dolarlık teminat yatırdı, bu kararı da temyiz edebilir ve süreç iki ila üç yıl alabilir.
Kaynaklarda Türkiye yok, o yüzden bu bölüm yorum
İki kaynağın hiçbirinde Türkiye geçmiyor. Ne 87 milyonluk küresel profil havuzunun içinde Türkiye'den kullanıcı olup olmadığına dair bir sayı, ne Türkiye'de yürüyen paralel bir süreç, ne bir kurum adı, ne de yerel bir tarih var. Haberler baştan sona bir ABD eyaletinin tüketici koruma davası üzerine kurulu. Dolayısıyla bu bölüm kaynaklardan çıkan bir olgu değil, açıkça UNALSOFT yorumudur.
Yorumumuz şu: bu kararda yargılanan şey veri işleme pratiğinin kendisi değil, o pratiği anlatan kamuya açık cümlelerdi. İhlal sayısı da cümlenin kaç kişiye ulaştığına göre çarpıldı. Aynı mantık, veri güvenliği vaadini sitesinde, sözleşmesinde ve reklam metninde tekrarlayan her işletme için düşünmeye değer. Bilinmeyenleri de tek tek saymak gerekiyor. Kaynaklarda şunlar yok: nihai ceza tutarı, ihtiyati tedbirin kapsamı, Meta'nın temyize gidip gitmeyeceği, kararın şirketin reklam hedefleme uygulamalarını değiştirip değiştirmeyeceği, Türkiye'deki kullanıcılara ilişkin herhangi bir rakam ve Türkiye'de bir düzenleyicinin karara tepki verip vermeyeceği. Yerel bildirim pratiğini 16 Eylül'de ayrıca ele almıştık; o yazı bu davadan bağımsız.
UNALSOFT açısı
Bu haberi bir teknoloji gelişmesi olarak değil, beyan disiplini olarak okuyoruz. Kararda tartışılan şey bir yazılım açığı değil, yıllar boyunca tekrar tekrar yayımlanan cümlelerdi; ihlal sayısının dağıtım erişimine göre hesaplanması da aynı cümleyi her kanalda yeniden yayımlamanın maruziyeti büyüttüğünü gösteriyor. Pratik karşılığı sade: sitenizde, gizlilik metninizde ve reklam metninizde veriyle ilgili ne söylüyorsanız arkasında duran bir uygulama olmalı, ikisi de aynı anda güncellenmeli. Reklam yönetimi tarafında kampanya metnini ürünün gerçek davranışıyla eşlemeyi bu yüzden ayrı bir adım sayıyoruz. Kaynaklarda Türkiye'ye dair veri olmadığından bu yazı yerel bir hukuki sonuç önermiyor.
Veriyle ilgili söylediklerinizin arkasında duran bir uygulama var mı?
Site metinlerinizi, gizlilik açıklamanızı ve reklam kreatiflerinizi aynı gerçeklikte buluşturmak için kısa bir görüşme yeterli.